بیمه آتشسوزی
بیمه آتشسوزی یکی از مهمترین شاخههای بیمههای اموال است که خسارات ناشی از آتشسوزی و خطرات وابسته به آن را جبران میکند. این نوع بیمه نقش بسیار مؤثری در حفاظت از داراییهای مسکونی، تجاری و صنعتی در برابر حوادث آتشسوزی ایفا میکند و یکی از قدیمیترین رشتههای بیمهای در جهان به شمار میرود.[۱]
تاریخچه
بیمه آتشسوزی ریشههایی کهن در تاریخ بیمه دارد. پس از آتشسوزی بزرگ لندن در سال ۱۶۶۶ میلادی، نیاز به تشکیلدهندههایی برای جبران خسارات آتشسوزی بهشدت احساس شد. نیکولاس باربون (Nicholas Barbon) در سال ۱۶۸۱ میلادی نخستین شرکت بیمه آتشسوزی لندن را تأسیس کرد.[۲]
در ایران، صنعت بیمه با تأسیس شرکت بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ خورشیدی آغاز شد و بیمه آتشسوزی از نخستین رشتههایی بود که در سبد محصولات بیمهای این شرکت قرار گرفت. از آن زمان تاکنون، بیمه آتشسوزی به یکی از پرتقاضاترین رشتههای بیمهای در ایران تبدیل شده است.[۳]
تعریف و مفهوم
بیمه آتشسوزی عبارت است از قراردادی که به موجب آن شرکت بیمه (بیمهگر) تعهد میکند در ازای دریافت حق بیمه از بیمهگذار، خسارات ناشی از آتشسوزی و خطرات تبعی آن را که طبق قرارداد بیمه برای مورد بیمه پیش آید، جبران نماید.[۴]
این بیمهنامه معمولاً اموال و داراییهای منقول و غیرمنقول را در برابر خسارات ناشی از آتشسوزی تحت پوشش قرار میدهد. بیمهگذار میتواند اشخاص حقیقی یا حقوقی باشد که مالکیت یا نفع بیمهپذیری در مورد بیمه شده دارند.
انواع بیمه آتشسوزی
بیمه آتشسوزی بر اساس نوع پوشش و کاربرد، به چند دسته اصلی تقسیم میشود:
بیمه آتشسوزی صنعتی
این نوع بیمه ویژه واحدهای صنعتی از جمله کارخانهها، کارگاهها، انبارها و مراکز تولیدی طراحی شده است. پوششهای این بیمهنامه معمولاً گستردهتر از بیمه آتشسوزی غیرصنعتی است و شامل خسارات به ماشینآلات، موجودی كالا، ساختمان و تجهیزات میشود.
بیمه آتشسوزی غیرصنعتی
این بیمه بیشتر مورد استفاده واحدهای مسکونی، اداری و تجاری قرار میگیرد و ساختمان و اثاثیه مندرج در بیمهنامه را در برابر آتشسوزی و خطرات تبعی تحت پوشش قرار میدهد.
بیمه آتشسوزی توأم
بیمه آتشسوزی توأم (ترکیبی) نوعی از بیمه است که علاوه بر پوشش آتشسوزی، خطرات اضافی نظیر سیل، زلزله، سرقت و شکست شیشه را نیز شامل میشود و بهعنوان یک بسته جامع حفاظتی عمل میکند.[۵]
بیمه تمامخطر آتشسوزی
در این نوع بیمه، کلیه خسارات ناشی از هرگونه آتشسوزی (مگر استثنائات مندرج در بیمهنامه) جبران میشود و دامنه پوشش بسیار گستردهتر از بیمهنامههای نامی (مشخص) است.
خطرات تحت پوشش
خطراتی که معمولاً در بیمهنامههای آتشسوزی تحت پوشش قرار میگیرند عبارتند از:
- آتشسوزی (شعلهور شدن و سوختن)
- انفجار (غیر از انفجار هستهای و جنگی)
- صاعقه
- زلزله و آتشفشان
- سیل و طغیان آب (در پوششهای توأم)
- شکست شیشه بهدلیل حوادث
- ترکیدگی لوله آب
- سرقت (در برخی بیمهنامهها)
- تصادم خودرو به ساختمان بیمه شده
- آبگرفتگی
خطرات خارج از پوشش
علاوه بر پوششها، بیمهنامههای آتشسوزی معمولاً استثنائاتی نیز دارند که شامل موارد زیر میشوند:
- جنگ، شورش و اعمال تروریستی
- انفجار هستهای و رادیواکتیو
- عمد بیمهگذار یا وکیل او
- خسارات ناشی از فرسودگی و استهلاك عادی
- زلزله (در بیمهنامههای نامی بدون پوشش لرزهای)
- خسارات غیرمستقیم مانند از كار افتادگی و از دست دادن درآمد مگر آنکه بهطور جداگانه تحت پوشش قرار گرفته باشد
نحوه تعیین حق بیمه
حق بیمه در بیمه آتشسوزی بر اساس عوامل متعددی محاسبه میشود:
- ارزش مورد بیمه: ارزش واقعی مالکیت یا ارزش جایگزینی اموال
- نوع کاربری ساختمان (مسکونی، تجاری، صنعتی)
- محل جغرافیایی و وضعیت آتشنشانی منطقه
- نوع مصالح ساختمانی و استحکام بنا
- وسایل اطفاء حریق و سیستمهای ایمنی نصبشده
- سابقه خسارت بیمهگذار در سالهای قبل
- مبلغ ' franquicia (فرانشیز)' انتخابی
فرانشیز
فرانشیز درصدی از خسارت است که طبق قرارداد بیمه بر عهده بیمهگذار است و بیمهگر فقط مازاد آن را جبران میکند. فرانشیز معمولاً بین ۱۰ تا ۳۰ درصد خسارت تعیین میشود و با افزایش آن، حق بیمه کاهش مییابد.[۶]
ارزیابی و پرداخت خسارت
در صورت وقوع حادثه و اعلام خسارت توسط بیمهگذار، مراحل زیر طی میشود:
- اعلام خسارت توسط بیمهگذار در مهلت مقرر (معمولاً ۵ روز پس از وقوع حادثه)
- ارزیابی خسارت توسط کارشناس رسمی بیمه
- بررسی مدارك و مستندات توسط واحد خسارت شرکت بیمه
- صدور مجوز پرداخت و واریز مبلغ خسارت به حساب بیمهگذار
- تعمیر یا جایگزینی اموال آسیبدیده
بیمه آتشسوزی در ایران
در بازار بیمه ایران، بیمه آتشسوزی یکی از پرتقاضاترین رشتههای بیمه غیرزندگی محسوب میشود. بیمه مرکزی ج.ا.ا. بهعنوان ناظر بر صنعت بیمه، حداقل نرخ و شرایط بیمه آتشسوزی را تعیین و ابلاغ میکند.
شرکتهای بیمه خصوصی و بیمه دولتی ایران همگی بیمهنامههای آتشسوزی متنوعی را ارائه میدهند. الزام بیمه ساختمانهای اداری و تجاری و صنعتی طبق قانون بر عهده صاحبان اموال است.[۷]
منابع
{پانویس}
- ↑ پوریوسفی، علی. بیمه و بیمهگری. جلد اول، تهران: انتشارات بیمه مرکزی ایران، ۱۳۸۵.
- ↑ Babington-Smith, Constance. Insurance of Industrial Risks, Kluwer, 1982.
- ↑ بیمه مرکزی ج.ا.ا.، گزارش آماری سالانه. تهران، ۱۴۰۱.
- ↑ کاتوزیان، ناصر. دوره حقوق مدنی: اعمال حقوقی. تهران: نشر میزان، ۱۳۹۳.
- ↑ زرگر، حسین. بیمههای آتشسوزی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۹۰.
- ↑ بیمه مرکزی ج.ا.ا.، شرنامه بیمه آتشسوزی. تهران، ۱۳۹۸.
- ↑ قانون بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بیمهگری، مصوب ۱۳۶۷ مجلس شورای اسلامی.