قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری
پیشنویس:قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری
قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری مصوب ۳۰ خرداد ۱۳۵۰، قانونی است که بر اساس آن بیمه مرکزی ایران بهعنوان نهاد تنظیمگر، ناظر و هدایتکننده صنعت بیمه در ایران تأسیس شد. این قانون در چهار بخش و بیست و شش ماده تنظیم گردیده و چارچوب حقوقی حاکم بر فعالیت بیمهای در ایران را مشخص میکند.
تشکیل و موضوع
ماده ۱: هدف از تأسیس
بر اساس ماده ۱ این قانون، به منظور تنظیم، تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران، حمایت از بیمهگذاران و بیمهشدگان و صاحبان حقوق آنها، و همچنین اعمال نظارت دولت بر فعالیتهای بیمهای، مؤسسهای به نام بیمه مرکزی ایران بهصورت شرکت سهامی تأسیس میگردد.
ماده ۲: سرمایه
سرمایه بیمه مرکزی ایران پانصد میلیون ریال تعیین شده است که به پنجاه سهم ده میلیون ریالی با نام تقسیم میشود. تمامی سهام متعلق به دولت بوده و غیرقابل انتقال است. افزایش سرمایه با تصویب مجمع عمومی امکانپذیر است. تأمین این مبلغ از محل اندوختههای شرکت سهامی بیمه ایران صورت میگیرد.
ماده ۳: مرکز اصلی و نمایندگی
مرکز اصلی بیمه مرکزی ایران تهران است. بیمه مرکزی میتواند در هر نقطهای که لازم بداند، به شرکت سهامی بیمه ایران نمایندگی بدهد.
ماده ۴: تابعیت قانونی
بیمه مرکزی ایران تابع قوانین و مقررات عمومی مربوط به دولت و دستگاههایی که با سرمایه دولت تشکیل شدهاند نیست، مگر آنکه در قانون مربوط صراحتاً از بیمه مرکزی ایران نام برده شده باشد. در مواردی که در این قانون پیشبینی نشده باشد، بیمه مرکزی تابع قانون تجارت خواهد بود.
وظایف و اختیارات
بر اساس ماده ۵ این قانون، وظایف و اختیارات بیمه مرکزی ایران عبارتاند از:
- تهیه آییننامه و مقررات لازم برای حسن اجرای امر بیمه در ایران
- تهیه اطلاعات لازم از فعالیتهای کلیه مؤسسات بیمه فعال در ایران
- انجام بیمههای اتکایی اجباری
- قبول بیمههای اتکایی اختیاری از مؤسسات داخلی یا خارجی
- واگذاری بیمههای اتکایی به مؤسسات داخلی یا خارجی در موارد مقتضی
- اداره صندوق تأمین خسارتهای بدنی و تنظیم آییننامه آن موضوع ماده ۱۰ قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث (مصوب دیماه ۱۳۴۷)
- ارشاد، هدایت و نظارت بر مؤسسات بیمه و حمایت از آنها بهمنظور حفظ سلامت بازار بیمه، تنظیم امور بیمه اتکایی و جلوگیری از رقابتهای مکارانه و ناسالم
تبصره: حفظ اسرار
بیمه مرکزی ایران ملزم به حفظ اسرار مؤسساتی است که به موجب این قانون حق نظارت بر آنها را دارا میباشد و نباید از اطلاعاتی که در جهت اجرای این قانون به دست میآورد، جز در مواردی که قانون معین مینماید، استفاده کند.
ارکان بیمه مرکزی ایران
بیمه مرکزی ایران دارای ارکان زیر است:
مجمع عمومی
ترکیب اعضا
بر اساس ماده ۷، مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران مرکب از وزیر امور اقتصادی و دارایی، وزیر کار و امور اجتماعی، هیئت عامل و بازرسان (بدون حق رأی) است.
تشکیل جلسات
مجمع عمومی عادی به دعوت رئیس کل بیمه مرکزی ایران سالی یکبار و حداکثر تا پایان شهریورماه تشکیل میشود. مجمع عمومی فوقالعاده نیز به دعوت رئیس کل یا به پیشنهاد هر یک از اعضای مجمع تشکیل خواهد شد. رئیس کل موظف است ظرف ده روز پس از دریافت پیشنهاد، کتباً جلسه را دعوت کند. هیچ موضوعی نمیتواند در مجمع مطرح شود مگر آنکه قبلاً جزو دستور قرار داده شده باشد.
وظایف مجمع عمومی
وظایف مجمع عمومی عبارتاند از:
- تعیین خط مشی کلی
- رسیدگی و اظهارنظر نسبت به گزارش سالانه رئیس کل بیمه مرکزی ایران
- رسیدگی و تصویب بودجه، ترازنامه و حساب سود و زیان و ترتیب تقسیم سود
- تصویب سازمان و آییننامههای مالی و اداری بیمه مرکزی ایران
- تصویب مقررات استخدامی با رعایت بند «پ» ماده ۲ قانون استخدام کشوری
- انتخاب بازرسان
- تعیین حقوق رئیس کل و اعضای هیئت عامل و حقالزحمه بازرسان
- تصمیمگیری نسبت به هر موضوعی که از طرف رئیس کل جزو دستور قرار داده شده باشد
شورای عالی بیمه
ترکیب اعضا
شورای عالی بیمه از اعضای زیر تشکیل میشود:
- رئیس کل بیمه مرکزی ایران
- معاون وزارت امور اقتصادی و دارایی
- معاون وزارت بازرگانی
- معاون وزارت کار و امور اجتماعی
- معاون وزارت تعاون و امور روستاها
- رئیس شرکت سهامی بیمه ایران
- مدیرعامل یکی از مؤسسات بیمه به انتخاب سندیکای بیمهگران ایران
- یک نفر کارشناس امور حقوقی به انتخاب مجمع عمومی
- یک نفر کارشناس در امور بیمه به انتخاب مجمع عمومی
- یک نفر مطلع در امور بیمه به انتخاب رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران
اعضای موضوع بندهای ۷ تا ۱۰ برای مدت سه سال انتخاب میشوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
ریاست و جلسات
ریاست شورای عالی بیمه با رئیس کل بیمه مرکزی ایران و در غیاب وی با قائممقام خواهد بود. جلسات شورا حداقل ماهی یکبار تشکیل میشود و در صورت درخواست کتبی حداقل چهار نفر از اعضا، رئیس موظف به دعوت ظرف یکهفته است. جلسه با حضور حداقل شش نفر رسمیت مییابد و تصمیمات با اکثریت پنج رأی حاضر معتبر است. در صورت وجود تعارض منافع، عضو مربوطه در رأیگیری شرکت نخواهد کرد.
سوگند اعضا
اعضای شورای عالی بیمه پیش از شروع به کار باید در مجمع عمومی سوگند یاد کنند که در انجام وظایف نهایت دقت و مراقبت را مبذول دارند، تصمیمات خود را به صلاح کشور اتخاذ نمایند و اسرار بیمه را حفظ کنند.
وظایف شورای عالی بیمه
وظایف شورای عالی بیمه عبارتاند از:
- رسیدگی و اظهارنظر نسبت به صدور یا لغو پروانه تأسیس مؤسسات بیمه و پیشنهاد آن به مجمع عمومی
- تصویب نمونه ترازنامه مورد استفاده مؤسسات بیمه
- تعیین انواع معاملات بیمه و شرایط عمومی بیمهنامهها و نظارت بر امور بیمههای اتکایی
- تعیین میزان کارمزد و حق بیمه مربوط به رشتههای مختلف بیمه مستقیم
- تصویب آییننامههای لازم برای هدایت امر بیمه و فعالیت مؤسسات بیمه
- رسیدگی و اظهارنظر نسبت به گزارش بیمه مرکزی ایران درباره عملیات مؤسسات بیمه (حداقل هر ششماه یکبار)
- اظهارنظر درباره هرگونه پیشنهاد ارجاعی از طرف رئیس شورای عالی بیمه
- انجام سایر وظایفی که قانون برای آن تعیین نموده است
دبیرخانه
شورای عالی بیمه دارای دبیرخانهای است که سازمان آن توسط شورا تصویب میشود و رئیس و کارکنان آن از بین کارکنان بیمه مرکزی انتخاب میشوند.
هیئت عامل
ترکیب
هیئت عامل بیمه مرکزی ایران مرکب از رئیس کل، قائممقام رئیس کل و معاونان بیمه مرکزی ایران است.
انتصاب
رئیس کل و قائممقام او به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی و تصویب هیئت وزیران، و معاونان به پیشنهاد رئیس کل و موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی و به موجب تصویبنامه هیئت وزیران منصوب میشوند. دوره انتصاب چهار سال است و انتصاب مجدد بلامانع است.
وظایف رئیس کل
رئیس کل بیمه مرکزی ایران بالاترین مقام اجرایی و اداری نهاد است و وظایف و اختیارات وی شامل موارد زیر است:
- نظارت بر اجرای قانون و آییننامههای مربوط
- نمایندگی بیمه مرکزی ایران در برابر اشخاص، مؤسسات دولتی و خصوصی، دادگاهها و سایر مراجع قضایی و غیرقضایی
- تفویض بخشی از اختیارات و حق امضا به قائممقام، معاونان، رؤسا یا کارکنان
- تقدیم گزارش وضع حسابها و امور بیمه مرکزی به مجمع عمومی
- تقدیم گزارش عملیات و فعالیتهای مؤسسات بیمه به شورای عالی بیمه
در غیاب رئیس کل، قائممقام دارای کلیه اختیارات و وظایف قانونی وی خواهد بود.
بازرسان
بیمه مرکزی ایران دارای دو نفر بازرس است که اطلاعات و تجارب کافی در امور بیمه و حسابداری داشته باشند. یک نفر از طرف وزیر امور اقتصادی و دارایی و دیگری از طرف وزیر بازرگانی پیشنهاد و با تصویب مجمع عمومی برای یک سال تعیین میشوند. بازرسان حق درخواست هرگونه اطلاعات را دارند، اما حق دخالت مستقیم در امور اجرایی بیمه مرکزی را ندارند. وظیفه اصلی آنان رسیدگی به ترازنامه سالانه است.
جستارهای وابسته
- بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
- بیمه اجباری خودرو
- بیمه اتکایی
- شورای عالی بیمه
منابع
پانویس
این محتوا با بازنویسی خودکار آماده شده است (تاریخ ورود: 2026-06-30).
